Minimaal nodig
Ultra High Speed HDMI-kabel (48 Gbps)
- Videodata: 35,64 Gbps (1.188 MHz pixelklok, 30 bits per pixel, timing CTA-861)
- Te veel voor TMDS. Dit vraagt FRL, de modus van HDMI 2.1: circa 40,1 Gbps bruto. Bron, scherm en alles ertussen moeten dit formaat ondersteunen.
Rekenvoorbeeld op basis van standaardtimings (CTA-861 voor tv-formaten, VESA CVT-RB2 voor de rest). Een apparaat kan andere timings gebruiken, dus reken randgevallen niet tot op de laatste procent.
Hoe lees je de uitkomst van de calculator?
De calculator geeft de minimale kabelklasse voor jouw beeld: High Speed (10,2 Gbps), Premium High Speed (18 Gbps), Ultra High Speed (48 Gbps) of, boven 48 Gbps, DSC-compressie of een Ultra96-kabel van HDMI 2.2. Daaronder staan twee getallen: de videodata (pixelklok maal bits per pixel) en wat de verbinding daarvoor moet dragen, de TMDS-linkrate tot 18 Gbps of de bruto FRL-snelheid daarboven. Die uitkomst gaat over de kabel; of je apparaten het formaat ondersteunen, bepalen bron en scherm zelf.
De regel onder de uitkomst zegt welke modus HDMI gebruikt. “Past in TMDS” betekent de klassieke verbinding tot 18 Gbps (HDMI 1.4 en 2.0); het getal erbij is de TMDS-linkrate, wat kabelspecificaties noemen: 4K 60Hz in 8-bit is 14,3 Gbps videodata en 17,8 Gbps op de kabel. “Vraagt FRL” betekent de snelle modus van HDMI 2.1, met een Ultra High Speed HDMI-kabel: wat winkels een “HDMI 2.1-kabel” noemen, want kabels hebben officieel geen versienummer. “Meer dan 48 Gbps” betekent dat het formaat alleen gecomprimeerd (DSC) over zo’n kabel gaat, of ongecomprimeerd via een HDMI 2.2-verbinding (64, 80 of 96 Gbps) met een Ultra96-kabel, als bron en scherm die hebben. Bij pc-formaten die tegen een grens zitten, toont de calculator ook een aanbevolen klasse, een stap hoger.
Kom je uit op Ultra High Speed, dan heb je een kabel nodig die 48 Gbps haalt op de lengte die je nodig hebt. De Ultimate HDMI 2.1 kabel van RU connected doet dat op elke lengte van 0,5 tot 5 meter (assortiment per 16 oktober 2026); boven 5 meter kies je een optische HDMI-kabel. Welke klasse welke naam draagt, lees je bij HDMI-kabelklassen.
Hoe bereken je de bandbreedte van een HDMI-signaal?
De bandbreedte van een HDMI-signaal bereken je in drie stappen. Eerst de pixelklok: alle pixels van één beeld, inclusief de onzichtbare rand (blanking), maal het aantal beelden per seconde; voor 4K 60Hz is dat 4400 × 2250 × 60 = 594 MHz. Dan de kleur: 8-bit RGB is 24 bits per pixel, 10-bit 30 en 12-bit 36; 4:2:2 telt als 24, 4:2:0 als de helft van RGB. Tot 18 Gbps geldt de TMDS-regel, daarboven de FRL-regel van HDMI 2.1.
Stap 1: pixelklok. Tv-formaten gebruiken vaste timings uit de norm CTA-861: 1080p 60Hz = 148,5 MHz, 1080p 120Hz = 297 MHz, 4K 60Hz = 594 MHz, 4K 120Hz = 1188 MHz, 8K 60Hz = 2376 MHz. Pc-formaten zoals 1440p of 144 Hz rekent de calculator met VESA CVT (reduced blanking v2). Monitoren mogen een eigen, vaak krappere timing opgeven, dus de echte waarde kan iets lager liggen.
Stap 2: tot 18 Gbps (TMDS). HDMI verstuurt het beeld over drie kanalen, met 10 bits per 8 databits. De tekenklok is de pixelklok maal een kleurfactor: 1 bij 8-bit, 1,25 bij 10-bit, 1,5 bij 12-bit; 4:2:2 blijft op 1 en 4:2:0 halveert. Tot 340 MHz past het in 10,2 Gbps (High Speed), tot 600 MHz in 18 Gbps (Premium High Speed). 4K 60Hz in 8-bit RGB: 594 MHz × 1 = 594 MHz, dus 17,8 Gbps op de kabel (14,3 Gbps videodata) en net binnen Premium High Speed.
Stap 3: boven 18 Gbps (FRL). De videodata is pixelklok × bits per pixel. FRL codeert 16 databits in 18 lijnbits, dus van 48 Gbps blijft ongeveer 42,7 Gbps voor data over. Blijft de videodata daar ruim onder, dan past het formaat op een Ultra High Speed HDMI-kabel; bij grensgevallen beslist de videotabel van HDMI LA. 4K 120Hz in 10-bit RGB: 1188 MHz × 30 bits = 35,6 Gbps, past. Daarboven blijft compressie over: HDMI gebruikt VESA DSC 1.2a, dat HDMI LA “visually lossless” noemt. Of een apparaat ongecomprimeerd (A), gecomprimeerd (B) of beide (AB) aankan, staat in de specificaties van de fabrikant.
Welke kabelklasse hoort bij welk formaat?
Twaalf veelvoorkomende formaten met de minimale kabelklasse, volgens de tabellen van HDMI LA en de rekenregel. “Minimaal” betekent: deze klasse draagt het formaat; bron en scherm moeten het formaat ook zelf ondersteunen. Tot 18 Gbps staat de TMDS-linkrate op de kabel, daarboven de bruto FRL-snelheid; 4K 60Hz past in 18 Gbps behalve in 10- of 12-bit 4:4:4, 4K 120Hz met HDR vraagt een kabel van 48 Gbps, en 4K 240Hz of 8K 60Hz in volle kleur gaat alleen met DSC of via HDMI 2.2.
| Formaat | Videodata | Op de kabel | Minimale kabelklasse |
|---|---|---|---|
| 1080p 60Hz, 8-bit RGB | 3,6 Gbps | 4,5 Gbps TMDS | High Speed (10,2 Gbps) |
| 1080p 120Hz, 8-bit RGB | 7,1 Gbps | 8,9 Gbps TMDS | High Speed (10,2 Gbps) |
| 1080p 144Hz, 8-bit RGB (pc) | 8,0 Gbps | 10,0 Gbps TMDS | High Speed; aanbevolen Premium High Speed (18 Gbps) |
| 1440p 144Hz, 8-bit RGB (pc) | 14,1 Gbps | 17,6 Gbps TMDS | Premium High Speed; aanbevolen Ultra High Speed (48 Gbps) |
| 4K 60Hz, 8-bit RGB/4:4:4 | 14,3 Gbps | 17,8 Gbps TMDS | Premium High Speed (18 Gbps) |
| 4K 60Hz HDR, 10-bit 4:2:0 | 8,9 Gbps | 11,1 Gbps TMDS | Premium High Speed (18 Gbps) |
| 4K 60Hz HDR, 10-bit 4:2:2 | 14,3 Gbps | 17,8 Gbps TMDS | Premium High Speed (18 Gbps) |
| 4K 60Hz HDR, 10-bit RGB/4:4:4 | 17,8 Gbps | ca. 20,1 Gbps FRL | Ultra High Speed (48 Gbps) |
| 4K 120Hz, 8-bit 4:2:0 | 14,3 Gbps | 17,8 Gbps TMDS | Premium High Speed (18 Gbps) |
| 4K 120Hz HDR, 10-bit 4:2:2 | 28,5 Gbps | ca. 32,1 Gbps FRL | Ultra High Speed (48 Gbps) |
| 4K 120Hz HDR, 10-bit RGB/4:4:4 | 35,6 Gbps | ca. 40,1 Gbps FRL | Ultra High Speed (48 Gbps) |
| 8K 60Hz, 10-bit 4:2:0 | 35,6 Gbps | ca. 40,1 Gbps FRL | Ultra High Speed (48 Gbps) |
Buiten de tabel: 4K 144Hz in 10-bit RGB (39,2 Gbps videodata) past nog in Ultra High Speed; 4K 144Hz in 12-bit (47,0 Gbps), 4K 240Hz in RGB (54,8 Gbps) en 8K 60Hz in RGB (57,0 Gbps) passen niet ongecomprimeerd in 48 Gbps. Dan is DSC nodig, of een HDMI 2.2-verbinding met een Ultra96-kabel. Zie ook 120Hz en 144Hz via HDMI en 4K, UHD en 2160p.
Waarom zegt de calculator Premium High Speed bij 4K 60Hz in 8-bit 4:2:0?
Omdat HDMI LA dat zelf zo doet. Rekenkundig komt 4K 60Hz in 8-bit 4:2:0 uit op 297 MHz tekenklok, dus binnen de 10,2 Gbps van High Speed. De officiële datarate-tabel van HDMI LA zet 4K 50/60Hz in 8-bit 4:2:0 toch bij Premium High Speed. De calculator volgt die tabel, de voorzichtige kant: alleen een Premium High Speed HDMI-kabel is op de volle 18 Gbps getest. Voor andere 4K-formaten verandert dit niets; 4K 60Hz in 10-bit 4:4:4 vraagt Ultra High Speed.
Bij pc-formaten die binnen 3 procent van een grens zitten, toont de calculator naast de minimale klasse een aanbevolen klasse, één stap hoger: 1080p 144Hz in 8-bit (10,0 Gbps, precies de grens van High Speed) krijgt Premium High Speed (18 Gbps) aanbevolen, 1440p 144Hz in 8-bit (17,6 Gbps) Ultra High Speed (48 Gbps). Een monitor met een eigen timing kan er net boven uitkomen. En 4K 120Hz in 12-bit RGB komt met de FRL-regel op 48,1 Gbps bruto, net boven 48; hier houdt de calculator de videotabel van HDMI LA aan, die zegt dat het past.
Wat betekent 4:4:4, 4:2:2 en 4:2:0?
De getallen 4:4:4, 4:2:2 en 4:2:0 beschrijven hoeveel kleurinformatie er per pixel meegaat (chroma subsampling). Bij 4:4:4 en RGB heeft elke pixel zijn eigen kleur. Bij 4:2:2 delen twee pixels naast elkaar hun kleur, bij 4:2:0 vier pixels; de helderheid blijft per pixel. Bij video valt dat nauwelijks op, bij tekst op een pc-monitor wel.
Gecomprimeerde video zoals streams is in 4:2:0 opgeslagen (het HDR10-profiel van de CTA schrijft 4:2:0 voor gecomprimeerde bronnen voor), maar wat een speler of console over HDMI uitstuurt, kan 4:2:0, 4:2:2 of RGB zijn; dat bepaalt de instelling van het apparaat, niet het soort content. Zet je op de PS5 de “Video Transfer Rate” op -1, dan gebruikt de console bij 4K HDR op 50 of 60 Hz 4:2:2 of 4:2:0 en valt 4K 120Hz weg. Kies in de calculator dus het kleurformaat dat jouw bron over HDMI uitstuurt; dat staat in de video-instellingen van het apparaat.
Wat weet de calculator niet?
De calculator rekent uit wat de kabel moet dragen, niet wat je apparaten kunnen. Vier dingen controleer je zelf: de snelheid van de HDMI-poort, de ondersteuning van bron en scherm (en van DSC), de apparaten ertussen en de lengte van de kabel. Een uitkomst van 35,6 Gbps zegt niets over een tv waarvan de poort bij 18 Gbps stopt.
- De poort. Een HDMI 2.1-poort hoeft geen 48 Gbps te halen: HDMI 2.1 kent standen van 9, 18, 24, 32, 40 en 48 Gbps en een scherm meldt zelf tot welke stand het gaat. Alle HDMI 2.1-functies zijn optioneel.
- Bron en scherm. 4K 120Hz werkt alleen als console of pc het uitstuurt én het scherm het aanneemt, op die ene poort. Een uitkomst boven 48 Gbps werkt alleen als bron en scherm allebei DSC ondersteunen, of allebei een HDMI 2.2-verbinding met genoeg bandbreedte (64, 80 of 96 Gbps) hebben, met een Ultra96-kabel ertussen.
- Apparaten ertussen. Een receiver, soundbar, switch of splitter die tot 18 Gbps gaat, laat 4K 120Hz in 10-bit of volle kleur niet door, ook niet met een 48 Gbps-kabel ervoor en erachter; alleen 4K 120Hz in 8-bit 4:2:0 past in 18 Gbps, mits het apparaat die stand ondersteunt.
- De lengte. De HDMI-specificatie noemt geen maximale kabellengte. Voor 48 Gbps verwacht HDMI LA dat kabels langer dan een paar meter alleen als actieve kabel aan de eisen voldoen. Lees hoe lang een HDMI-kabel mag zijn en wanneer je een optische HDMI-kabel kiest.
